Wat is een rijksmonument?
Met de officiële status rijksmonument is een monument wettelijk beschermd. In het Rijksmonumentenregister staat welke onroerende zaken beschermd zijn als rijksmonument.
Als eigenaar bent u verantwoordelijk voor goed onderhoud van uw monument. De gemeente beoordeelt de omgevingsvergunning die u aanvraagt bij het Omgevingsloket.
Heeft u een vergunning nodig?
Voor verbouwing of restauratie van een monument is meestal een omgevingsvergunning nodig. Op rijksoverheid.nl staan voorbeelden van werkzaamheden waarvoor dat geldt, zoals sloopwerk, een nieuwe uitbouw en het opnieuw voegen van een hele gevel.
U heeft geen vergunning nodig voor gewoon onderhoud als u kleuren, materialen, details, vorm en profiel hetzelfde laat. Reinigen en impregneren worden op die pagina niet genoemd.
In het Omgevingsloket kunt u de vergunningscheck invullen. De vergunningcheck is een van de onderdelen van het Omgevingsloket.
Om er zeker van te zijn of iets vergunningvrij is, kunt u contact opnemen met uw gemeente. In de meeste gevallen is het goed om te overleggen met de gemeente voordat u een aanvraag doet.
Over wat SURFINE zelf doet bij een rijksmonument gaan de volgende zinnen.
Bij een rijksmonument overleggen we vooraf met de eigenaar. Voor sommige ingrepen is een vergunning nodig.
Reinigen: eerst onderzoeken, dan een proef
Voordat een gevel wordt gereinigd, moet volgens Stichting ERM eerst worden onderzocht wat de gevolgen zijn van zo'n ingreep. Het zwakste materiaal is daarbij leidend.
De definitieve keuze voor een reinigingsmethode wordt volgens Stichting ERM gemaakt op basis van proefvlakken. Verantwoord reinigen van monumenten is volgens ERM werk voor een gespecialiseerde gevelreiniger met een grondige kennis van monumenten.
ERM raadt aan een bedrijf te kiezen dat volgens uitvoeringsrichtlijn URL 20-104 werkt en ervaring met monumenten heeft.
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) schrijft dat gevelreiniging ertoe kan leiden dat de gevel juist meer water gaat opnemen. Als schade na overvloedig watergebruik noemt de RCE onder meer zoutuitbloei en zoutaantasting.
Bij gevelreiniging in het algemeen kiest SURFINE per gevel de methode: softwash met lage druk, aangepaste hogedruk, stoom tot ca. 145°C of, waar nodig, een geschikt reinigingsmiddel.
Impregneren van een rijksmonument
Hydrofoberen is het waterafstotend maken van een gevel met een chemisch preparaat. Bij historische bouwwerken is deze behandeling volgens de RCE in de meeste gevallen af te raden.
In verreweg de meeste gevallen is er bij monumentale gevels sprake van zouten, en in dat geval is hydrofoberen volgens de RCE-brochure niet mogelijk. Ook vers metsel- en voegwerk kan volgens die brochure niet worden behandeld.
Na hydrofoberen kan vocht volgens de RCE alleen in de vorm van damp uittreden. Zouten die in het water zijn opgelost, kunnen daardoor achter de hydrofobeerlaag uitkristalliseren.
Goed onderhoud en bouwkundige maatregelen verdienen volgens dezelfde brochure de voorkeur boven hydrofoberen. Die brochure is uit 2007, en de RCE-kennisbank ontraadt hydrofoberen van monumenten ook nu in de meeste gevallen.
In de gelezen RCE-bronnen staat geen dampopen middel genoemd dat voor monumenten wel geschikt is. Monumentaal metselwerk impregneren we alleen met een dampopen middel en na advies.
Waar let u op? Een korte checklist
Controleer in het Rijksmonumentenregister of uw pand een rijksmonument is.
Doe de vergunningcheck in het Omgevingsloket. Overleg in de meeste gevallen vooraf met de gemeente voordat u een aanvraag doet.
Vraag een aanbieder hoe hij de methode kiest, en of hij met proefvlakken werkt.
Laat een aanbieder uitleggen of impregneren bij uw monument wel zinvol is.